Uliczka Cieszyńskich Kobiet

 

I CZEŚĆ ULICZKI CIESZYŃSKICH KOBIET  –  ROK 2010

Inauguracja projektu Stowarzyszenia Klub Kobiet Kreatywnych „Uliczka Cieszyńskich kobiet” miała miejsce 19 września 2010 roku o godz. 10.45 na Wzgórzu Zamkowym w Cieszynie (w trzecim dniu święta „Skarby z cieszyńskiej trówły”).

Celem unikalnego projektu (nigdzie w Polsce nie ma uliczki kobiet!) było wzmocnienie zaangażowania obywatelskiego na rzecz patriotyzmu lokalnego, demokracji, społeczeństwa obywatelskiego oraz równości kobiet i mężczyzn poprzez edukację o historii  kobiet i ich roli w tworzeniu historii miasta Cieszyna i Śląska Cieszyńskiego.

Projekt składa się z 3 części:

1. Utworzenie na Wzgórzu Zamkowym w Cieszynie „Uliczki Cieszyńskich Kobiet” upamiętniająca, (od)zyskanych dla historii wspólnej, kobiety tworzące historię Cieszyna i Śląska Cieszyńskiego. Będzie tam tablica objaśniająca intencję jej utworzenia oraz rozmieszczone w przestrzeni bryły z nazwiskami  upamiętnionych kobiet.

Inskrypcja:

„ULICZKA CIESZYŃSKICH KOBIET”  utworzona została wysiłkiem Stowarzyszenia Klub Kobiet Kreatywnych ku pamięci wszystkich kobiet tworzących na przestrzeni dziejów codzienność i niecodzienność Cieszyna.

Niecodzienność naszego Miasta tworzyły m.in.:

1. Marianna Górniak – Cienciałowa 1856-1905. Współwłaścicielka cegielni w Sibicy. Razem z mężem, Franciszkiem Górniakiem, a później sama wspomagała wszystkie polskie organizacje. Na cele publiczne Górniakowie  łożyli tyle co nikt na Śląsku  w stosunku do środków, jakimi dysponowali.

2. Zofia Kirkor – Kiedroniowa 1872-1952. Członkini Rady Narodowej Śląska Cieszyńskiego. Działaczka narodowa walcząca o polskość Śląska Cieszyńskiego i połączenie Zaolzia z Macierzą. Represjonowana przez władze rosyjskie i czeskie.  Przyczyniła się do powstania  na Zaolziu polskich szkół i organizacji.

3. Gabriela von Thun und Hohenstein 1872-1957. Czynem udowadniała przywiązanie do Śląska Cieszyńskiego. Inicjowała wiele akcji charytatywnych i często była głównym darczyńcą. Dzięki niej powstał jeden z pawilonów Szpitala Śląskiego. Pomagała biednym, szczególnie mieszkańcom  Kończyc Wielkich.

4. Stefania Michejdowa 1884-1942. Społeczniczka, patriotka, donatorka. Przez całe życie oddana sprawom ludzi „mniejszych szans“. Pomagała dzieciom  i pokrzywdzonym, rozwijała talenty oraz inicjowała wiele lokalnych akcji. Osoba wielkiego ducha i otwartego serca. Do jej zasług należało m.in.: utrzymywanie żłobka, sierocińca i pomoc gimnazjalistom w Cieszynie, opieka nad grobami żołnierzy na cmentarzu komunalnym w Cieszynie. Działalność w Polskim Czerwonym Krzyżu i Kole Polek. Udział w kwestach na polskie gazety i szkoły. Zginęła śmiercią męczeńską w Oświęcimiu.

5. Łucja Maria Monné 1908-1991. Wychowała wiele pokoleń Cieszyniaków jako działaczka sportowa i nauczycielka wychowania fizycznego. Współzałożycielka cieszyńskiego oddziału Towarzystwa Ochrony Zwierząt. Na schronisko dla bezdomnych zwierząt zapisała swój majątek.

6. Janina Marcinkowa 1920 – 1999. Etnograf, choreograf, pedagog. Zebrała, udokumentowała i opublikowała tańce ludowe z głównie z terenu Beskidu i
Pogórza Cieszyńskiego. Uznana popularyzatorka polskiego folkloru
tanecznego w kraju i zagranicą.  Współzałożycielka i długoletni
choreograf Zespołu Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej, który nosi jej imię.

7. Nina Górniak – projektantka tkanin i kobiecych ubiorów.  Mimo młodego wieku współpracowała z firmami europejskimi. Tkała i projektowała w Sibicy, gdzie chciała otworzyć szkołę dla dziewcząt i uczyć tkactwa. Zginęła tragicznie pod bombami w 1939 roku.

O ideologii „Uliczki cieszyńskich kobiet” jako projektowanej przestrzeni publicznej młode projektantki tworzące bryły z hi-macsu (nowoczesnego materiału) powiedziały następująco:
„Obiekty przybrały najprostsze formy sześcianów, by cała uwaga widza skupiła się na obcowaniu z niezwykłymi kobietami, ich życiorysami. Dyktaturę sześcianu przełamują ukośne ścianki przypominające szlif-można pokusić się o skojarzenia ze szlachetnymi kamieniami, kryształami, które z kobietami cieszyńskimi łączy wyjątkowość. Wejście natomiast (w planach) swoją formą przywodzi na myśl skupisko takich kobiet-kryształów, ukształtowanych na cieszyńskiej ziemi. Sześciany dobrze komponują się z otoczeniem: zgeometryzowanymi, czerwonymi ławkami oraz zamkowymi murami. W mroku świecą.. może wskazują drogę dosłownie i w przenośni?”

Projektantki Uliczki: Sabina Knapczyk i Ola Satława, Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie, Wydział Form Przemysłowych, rok II. Na Zamku w Cieszynie projektantki odbywają praktyki, a zaprojektowanie Uliczki Cieszyńskich Kobiet stało się w ich opinii bardzo przyjemnym zadaniem:)

2. Publikacja wydana przez Stowarzyszenie KKK i Kongres Polaków w Czechach „Cieszyński szlak kobiet”, zawierająca biogramy  11 (od)tworzonych kobiet, autorstwa Władysławy Magiery członkini  Stowarzyszenia KKK.

Wypowiedź p.W.Magiery o publikacji:

„Dlaczego taki dobór postaci, zapytał mnie pierwszy recenzent książki, dr Józef Szymeczek. Jako prezes Kongresu Polaków w RC bardzo wiele mi pomógł przy wydaniu książki. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na zadane pytanie. Pewne postacie intrygowały mnie od dawna, np. Olga Stonawska. Chodziłam do pracy i czytałam tablicę na domu, upamiętniającą jej męża i to, że w ich domu mieścił się  Komisariat Legionów Polskich w 1914 r. Zawsze zastanawiałam się, co na to żona. Wprowadzenie biura do domu jako działanie charytatywnie było dla mnie zastanawiające. Postanowiłam się czegoś bliżej dowiedzieć o tej wspaniałej kobiecie, ale informacji było bardzo mało, bo pracowała społecznie, cicho, bez rozgłosu. To dotyczyło większości pań, bohaterek mojego opracowania. Trzeba było więc na nowo odkryć te zapomniane bohaterki. Pomyślałam, że jeśli kobiety nie napiszą o  kobietach, to nie napisze nikt. Historię piszą zwycięzcy, a tymi w historii byli najczęściej mężczyźni. Opisane panie wiele wniosły do historii naszego miasta i regionu, dlatego zasługują na pamięć. Moje bohaterki to wyjątkowe kobiety, które musiały pokonać znacznie więcej przeszkód aniżeli mężczyźni, by pracować dla ogółu. W większości żyły w czasach, kiedy było trzeba walczyć o polskość naszego Śląska i jego przynależność do Macierzy.   Tych 11 nazwisk kobiet w publikacji nie wyczerpuje zagadnienia, ale jest symbolem wszystkich bezimiennych bohaterek, które często jako pierwsze uczyły dzieci miłości do tego, co polskie i wpajały normy moralne, które owoce przynosiły w przyszłości.  Już słyszę nowe nazwiska pań, które powinny być przypomniane. Prawdopodobnie będę pisała drugi tomik. Chciałabym, aby w naszym mieście powstał w rzeczywistości cieszyński szlak kobiet, jako turystyczny trakt prowadzący po śladach moich bohaterek”.

3. Wystawa nt. bohaterek publikacji, w nowoczesnej formie ciekawych gadżetów w Klubokawiarni Cafe Presso  na Wzgórzu Zamkowym w Cieszynie.

Partnerem w projekcie jest Śląski Zamek Sztuki i Przedsiębiorczości w Cieszynie!.

Projekt został dofinansowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego w kwocie 5 tys. zł oraz przez Burmistrza Cieszyna w kwocie 1,5 tys. zł.

Ogromny koszt przedsięwzięcia został włożony nieodpłatną pracą Stowarzyszenia KKK oraz dzięki pozyskanym przez Stowarzyszenie (książka) i Zamek (materiał hi-macs) sponsorom. (rr)

 

II CZĘŚĆ ULICZKI CIESZYŃSKICH KOBIET – ROK 2013

Zrealizowanie II części naszego projektu „Uliczki Cieszyńskich Kobiet” odbyło się poprzez powiększenie istniejącej już „Uliczki cieszyńskich kobiet” i wykonanie 7 nowych brył – lamp, brył – pomników dla kobiet:

1. Ewa Milerska,

2. Anna Rucka,

3. Emilia Kołder,

4. Agnieszka Pilchowa,

5. Helena Molak,

6. Anna Szalbot ‘’Rachela”,

7. Zofia Leitner i Józefina Białkowa (na jednej bryle 2 nazwiska).

Sposób realizacji:

1. wykonano i zamontowano 7 brył – lamp na Wzgórzu Zamkowym w Cieszynie sfinansowanych z darowizn,

2. zaprojektowano i wydrukowano zaproszenia, plakaty na uroczyste otwarcie oraz dwie
tablice umieszczone na dwóch krańcach „Uliczki” z informacją o bohaterkach,

3. przeprowadzono promocję w lokalnych mediach: prasie i na portalach internetowych:
Wiadomości Ratuszowe, Głos Ziemi Cieszyńskiej, Głos ludu, www.gazetacodzienna.pl,
www.ox.pl, radio CCM, Kwadrans Polski w radiu Ostrawa

4.zorganizowano uroczystość otwarcia w dniu 21 kwietnia 2013 r. , której towarzyszyło odczytanie przez Prezeskę KKK Romę Rojowską specjalnego listu Małżonki Prezydenta RP Pani Anny Komorowskiej.

Otwarcie II części uliczki połączone było ze spotkaniem Władysławy Magiery, inicjatorki przedłużenia uliczki
o kolejne lampy, z rodzinami darczyńcami oraz zaproszonymi gośćmi. (rr)

 

Facebook